Wprowadzenie


Postępowanie zakończone decyzją ostateczną podlega wznowieniu w przypadkach, gdy decyzja ta obarczona jest określonymi w przepisach prawa wadami, wynikającymi w szczególności z tego, w jaki sposób to postępowanie było prowadzone.

Wznowieniu podlegają również postępowania zakończone niektórymi ostatecznymi postanowieniami. Chodzi tu o postanowienia, które są zaskarżalne zażaleniem oraz o postanowienia organu odwoławczego o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia oraz o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania lub zażalenia. Możliwe jest również wznowienie postępowania zakończonego poprzez milczące załatwienie sprawy.

Wznowienie postępowania skutkuje wszczęciem postępowania, którego przedmiotem jest jednocześnie:


  • ustalenie, czy istnieje przyczyna wznowienia (wada decyzji) oraz
  • w przypadku uchylenia kwestionowanej decyzji - ponowne rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej już tą ostateczną decyzją.

Przepisy


  • art. 122g, art. 126, art. 145 – 152 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.

 

Szczegółowe objaśnienie


Sytuacje, w jakich wznawia się postępowanie


Postępowanie zakończone decyzją ostateczną wznawia się, gdy:

  • dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe*; 
  • decyzja ta została wydana w wyniku przestępstwa*;
  • decyzja ta wydana została przez pracownika lub organu administracji publicznej, który podlega wyłączeniu; 
  • strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 
  • wyjdą na jaw istotne nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
  • decyzja ta została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu (opinia, zgoda, stanowisko w innej formie);
  • zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (w przypadku określonym w art. 100 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego); 
  • decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione; 
  • Trybunał Konstytucyjny orzekł o niegodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja;
  • zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanej decyzji;
  • zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. z 2025 r. poz. 1452), jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. 
 

W przypadku dwóch pierwszych przyczyn (*) wznowienia postępowanie może być wznowione również:

  • przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu publicznego;
  • jeżeli postępowanie przed sądem lub innym organem, które dotyczyłoby stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa, nie może być wszczęte na skutek upływu czasu (np. przedawnienie karalności) lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa.

 

Sposób zainicjowania procedury


Wznowienie postępowania następujące z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyn związanych z brakiem udziału strony w postępowaniu bez własnej winy, orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości UE lub orzeczeniem sądu stwierdzającym naruszenie zasady równego traktowania może nastąpić tylko na żądanie strony.

Podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie 1 miesiąca do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji.

Termin ten jest liczony od dnia:

  • w którym strona dowiedziała się o decyzji – w przypadku przyczyny wznowienia postępowania związanej z brakiem udziału strony w postępowaniu bez własnej winy; 
  • wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego; 
  • publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej; 
  • uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego naruszenie zasady równego traktowania;
  • w którym strona dowiedziała się o przyczynie wznowienia – we wszystkich pozostałych przypadkach. 
Uchybienie temu terminowi będzie skutkować tym, że postępowanie nie będzie mogło zostać wznowione.

 

Forma i skutki wznowienia postępowania


Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, zaś odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Wznowienie postępowania w formie postanowienia skutkuje wszczęciem postępowania, którego przedmiotem jest ustalenie istnienia przyczyn wznowienia oraz ewentualne rozstrzygnięcie sprawy co do istoty.

Organem właściwym do przeprowadzenia tego postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Jeżeli przyczyną wznowienia jest działalność organu, który wydał decyzję w ostatniej instancji, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznacza organ właściwy do przeprowadzenia postępowania. Jeżeli w ostatniej instancji decyzję wydał minister lub samorządowe kolegium odwoławcze, to ten organ jest właściwy do przeprowadzenia postępowania.

 

Przykład:

Jeżeli Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję o utrzymaniu decyzji wojewody o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, i zostanie złożony wniosek o wznowienie postępowania w tej sprawie, to organem właściwym do wydania postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania oraz do przeprowadzenia samego postępowania, będzie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców jako organ, który jest ministrem w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.

 

Jeżeli przyczyny wznowienia dotyczą fałszywości dowodów lub wydania decyzji w wyniku przestępstwa, to w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić ostatecznej decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat.

W pozostałych przypadkach przyczyn wznowienia nie jest możliwe uchylenie decyzji, jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat. Ponadto, nie uchyla się w wyniku wznowienia postępowania decyzji, jeżeli mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

W wyniku przeprowadzenia postępowania wszczętego na skutek postanowienia o wznowieniu postępowania właściwy organ może wydać następujące rozstrzygnięcia:

  • decyzja o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej – w przypadku stwierdzenia braku istnienia jakiejkolwiek przyczyn wznowienia; 
  • decyzja o uchyleniu decyzji ostatecznej i rozstrzygająca sprawę co do istoty – w przypadku stwierdzenia istnienia przyczyny wznowienia;
  • decyzja stwierdzająca wydanie decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa – w przypadku stwierdzenia istnienia przyczyny wznowienia z jednoczesnym stwierdzeniem upływu okresu 10-letniego albo 5-letniego uniemożliwiającego uchylenie decyzji ostatecznej albo z jednoczesnym stwierdzeniem, że zapadłaby decyzja odpowiadająca w swej istocie dotychczasowej decyzji ostatecznej.

W tym ostatnim przypadku decyzja ostateczna nie jest uchylana. Stwierdzane jest wyłącznie to, że jest wadliwa.

W przypadku, w którym wznowieniu podlega postępowanie zakończone ostatecznym postanowieniem, w postępowaniu wszczętym na skutek wydania postanowienia o wznowieniu postępowania zamiast decyzji wydaje się postanowienie.

Wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej


W toku postępowania wszczętego postanowieniem o wznowieniu postępowania możliwe jest wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej. Przesłanką do wydania postanowienia w takiej sprawie jest to, że zachodzi prawdopodobieństwo uchylenia tej decyzji w wyniku wznowienia postępowania.

Postanowienie w tej sprawie jest zaskarżalne zażaleniem, chyba że zostało wydane przez ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego lub samorządowe kolegium odwoławcze.

cookie

Ta strona używa ciasteczek (plików cookies) w celu ułatwienia Ci korzystania z naszego serwisu oraz w celach statystycznych, w szczególności:

Jeśli w ustawieniach przeglądarki nie zostało włączone blokowanie tego typu plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci swojego urządzenia. Pamiętaj, że zawsze możesz samodzielnie zarządzać tymi ustawieniami w swojej przeglądarce. Więcej informacji możesz znaleźć w naszej Polityce cookies.