Szczegółowe objaśnienie


I. Swobodny dostęp do polskiego rynku pracy


Swobodny dostęp do polskiego rynku pracy dotyczy sytuacji, kiedy możesz wykonywać pracę bez konieczności dopełniania dodatkowych formalności administracyjnych. Nie jest w tej sytuacji potrzebne uzyskanie dodatkowego dokumentu uprawniającego do pracy, jak zezwolenie na pracę czy oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. 

Posiadając taki dostęp możesz pracować u wybranego pracodawcy i na uzgodnionych z nim warunkach. Nie oznacza to jednak całkowitej dowolności zatrudnienia - Kodeks pracy chroni Cię przed wykorzystaniem przez pracodawcę. 

Sytuacja w zakresie zatrudnienia jest podobna do sytuacji obywateli polskich, z zastrzeżeniem dla wykonywania określonych zawodów i pełnienia określonych funkcji, które wymagają posiadania obywatelstwa polskiego.

 

Z takiej swobody korzystają przede wszystkim obywatele UE, EOG (NO, IS, LI), Szwajcarii oraz UK - beneficjenci Brexitu, a także określeni członkowie ich rodzin. 

Pełen dostęp do rynku pracy mają także ci obywatele państw trzecich i bezpaństwowcy, którzy posiadają zezwolenie na pobyt udzielane bezterminowo (m.in. na pobyt stały, status uchodźcy) lub których szczególna sytuacja rodzinna lub prawna pozwala na pobyt w Polsce i wykonywanie pracy bez zezwolenia (np. małżonkowie obywateli polskich, którym udzielono zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na małżeństwo).

  • cudzoziemiec korzysta z ochrony czasowej w Polsce;
  • cudzoziemiec posiada status uchodźcy nadany w Polsce, posiada ważne zaświadczenie wydane przez Szefa UdSC w związku z postępowaniem ws. udzielenia ochrony międzynarodowej (art. 35 ust. 1*) lub korzysta z ochrony uzupełniającej;
  • cudzoziemiec posiada zgodę na pobyt ze względów humanitarnych lub posiada zgodę na pobyt tolerowany;
  • cudzoziemiec posiada zezwolenie na pobyt stały;
  • cudzoziemiec posiada zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE;
  • cudzoziemiec posiada zezwolenie na pobyt czasowy:
    • w celu kształcenia się na studiach (art. 144**);
    • w celu prowadzenia badań naukowych (art. 151 ust. 1**) lub wizę krajową w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych, lub zezwolenie na pobyt czasowy ze względu na inne okoliczności (udzielane po zakończeniu badań naukowych lub prac rozwojowych / art. 186 ust. 1 pkt 7**);
    • w celu mobilności długoterminowej naukowca (art. 151b ust. 1**) lub w celu mobilności długoterminowej członka rodziny naukowca (art. 161b ust. 1**);
    • dla członka rodziny obywatela RP, udzielone w związku z pozostawaniem w uznawanym przez prawo związku małżeńskim z obywatelem RP (art. 158 ust. 1 pkt 1**) lub udzielone po raz kolejny w przypadku rozwodu lub separacji albo owdowienia (158 ust. 2 pkt 1 albo 2**);
    • w celu połączenia z rodziną (art. 159 ust. 1**) lub udzielone po raz kolejny ze względu na rozwód, separację, owdowienie lub śmierć członka rodziny (art. 161 ust. 2**);
    • dla ofiar handlu ludźmi (art. 176**);
    • ze względu na inne okoliczności /dla posiadacza zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w innym państwie UE lub dla członka rodziny takiego cudzoziemca/ (art. 186 ust. 1 pkt 3 lub 4**);
    • ze względu na inne okoliczności, o których mowa w art. 186 ust. 1 pkt 8-9**; 
    • udzielone w związku z zawarciem związku małżeńskiego z cudzoziemcem, który:
      • posiada jedno z ww. zezwoleń na pobyt czasowy;
      • który posiada zezwolenie bezterminowe (na pobyt stały lub na pobyt rezydenta długoterminowego);
      • jest beneficjentem ochrony międzynarodowej (status uchodźcy, ochrona uzupełniająca), krajowych (zgoda na pobyt ze względów humanitarnych, zgoda na pobyt tolerowany) lub innych form ochrony (ochrona czasowa); 
  • cudzoziemiec jest zstępnym obywatela polskiego lub osoby, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 6-12, 14 lub 15 ustawy o warunkach dopuszczalności***, posiadającym zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w wieku do 21 lat lub pozostającym na jej utrzymaniu;
  • cudzoziemiec przebywa w Polsce na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2, art. 206 ust. 1 pkt 2 lub art. 222a ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach (tj. w ramach pobytu uznawalnego za legalny po złożeniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, stały lub rezydenta długoterminowego UE), jeśli przed złożeniem wniosku spełniał warunki, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 14-17 ustawy o dopuszczalności***. 
Legenda: 
* - ustawa z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
** - ustawa z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach;
*** - ustawa z dnia 20 marca 2025r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

 

II. Ograniczony dostęp do polskiego rynku pracy


Ograniczony dostęp do polskiego rynku pracy dotyczy sytuacji, kiedy możesz wykonywać pracę na podstawie dokumentu zezwalającego na pracę, w którym z reguły określony jest pracodawca, u którego możesz pracować oraz warunki, na jakich możesz u niego pracować.

Tak samo, jak w przypadku swobodnego dostępu, podlegasz przepisom Kodeksu pracy. Chronią Cię one przed wykorzystaniem przez pracodawcę. 

Jeśli przebywasz w Polsce na wizie pamiętaj, że możesz wykonywać pracę jedynie w przypadku wizy wydanej w celu, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 3-10, 12 -13b, 17-21 lub 23-24b ustawy o cudzoziemcach. Każda inna wiza cię do tego nie uprawnia, nawet, jeśli masz ważne zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi.

Zezwolenia na pobyt czasowy z reguły pozwalają na wykonywanie w ramach zezwolenia na pracę (ew. oświadczenia). Wyjątkiem jest zezwolenie na pobyt czasowy ze względu na okoliczności uprawniające do krótkoterminowego pobytu (art. 181 ustawy o cudzoziemcach) - pobyt na jego podstawie uniemożliwia podjęcie legalnego zatrudnienia. 

Cudzoziemcy, którym nie przysługuje swobodny dostęp do rynku pracy, mogą wykonywać w Polsce pracę:


  • w ramach tzw. zezwolenia jednolitego, które łączy elementy zezwolenia pobytowego i zezwolenia na pracę;
  • zezwolenie na pobyt czasowy i pracę (art. 114 ust. 1, art. 126)
  • zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji (art. 127);
  • zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa (art. 139a);
  • zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej, udzielanego na podstawie art. 142 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach;

  • w ramach zezwolenia na pobyt czasowy w celu mobilności długoterminowej posiadacza Niebieskiej Karty UE (art. 137a) lub pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa (art. 139o);
  • w ramach korzystania z mobilności krótkoterminowej posiadacza Niebieskiej Karty, ICT, naukowca lub studenta, na warunkach określonych w ustawie o cudzoziemcach;
  • na podstawie zezwolenia na pracę, jeśli przebywają w Polsce na innej podstawie, która pozwala na wykonywanie pracy (np. wiza czy zezwolenie na pobyt czasowy - z określonymi wyjątkami);
  • obywatele Armenii, Białorusi, Mołdawii lub Ukrainy - na podstawie oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi wpisanego do ewidencji oświadczeń, jeśli przebywają w Polsce na innej podstawie, która pozwala na wykonywanie pracy (np. wiza czy zezwolenie na pobyt czasowy - z określonymi wyjątkami).

Przepisy prawa przewidują szereg wyjątków od konieczności posiadania zezwolenia na pracę oraz oświadczenia o powierzeniu cudzoziemcowi pracy.

Możliwość wykonywania pracy na podstawie wiz oraz zezwoleń na pobyt czasowy jest ograniczona do określonych celów wydania wiz oraz zezwoleń.

Więcej informacji w zakładkach:

⇒ Szczególne przypadki zwolnienia z konieczności posiadania zezwolenia na pracę - otwórz link

⇒ Na podstawie jakiej wizy można pracować pracować w Polsce - otwórz link.

cookie

Ta strona używa ciasteczek (plików cookies) w celu ułatwienia Ci korzystania z naszego serwisu oraz w celach statystycznych, w szczególności:

Jeśli w ustawieniach przeglądarki nie zostało włączone blokowanie tego typu plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci swojego urządzenia. Pamiętaj, że zawsze możesz samodzielnie zarządzać tymi ustawieniami w swojej przeglądarce. Więcej informacji możesz znaleźć w naszej Polityce cookies.