Szczegółowe objaśnienie
Sytuacje, w jakich wznawia się postępowanie
Postępowanie zakończone decyzją ostateczną wznawia się, gdy:
- dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe*;
- decyzja ta została wydana w wyniku przestępstwa*;
- decyzja ta wydana została przez pracownika lub organu administracji publicznej, który podlega wyłączeniu;
- strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
- wyjdą na jaw istotne nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
- decyzja ta została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu (opinia, zgoda, stanowisko w innej formie);
- zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (w przypadku określonym w art. 100 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego);
- decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione;
- Trybunał Konstytucyjny orzekł o niegodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja;
- zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanej decyzji;
- zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. z 2025 r. poz. 1452), jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną.
|
W przypadku dwóch pierwszych przyczyn (*) wznowienia postępowanie może być wznowione również:
|
Sposób zainicjowania procedury
Wznowienie postępowania następujące z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyn związanych z brakiem udziału strony w postępowaniu bez własnej winy, orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości UE lub orzeczeniem sądu stwierdzającym naruszenie zasady równego traktowania może nastąpić tylko na żądanie strony.
Podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie 1 miesiąca do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji.
Termin ten jest liczony od dnia:
- w którym strona dowiedziała się o decyzji – w przypadku przyczyny wznowienia postępowania związanej z brakiem udziału strony w postępowaniu bez własnej winy;
- wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego;
- publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;
- uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego naruszenie zasady równego traktowania;
- w którym strona dowiedziała się o przyczynie wznowienia – we wszystkich pozostałych przypadkach.
| Uchybienie temu terminowi będzie skutkować tym, że postępowanie nie będzie mogło zostać wznowione. |
Forma i skutki wznowienia postępowania
Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, zaś odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Wznowienie postępowania w formie postanowienia skutkuje wszczęciem postępowania, którego przedmiotem jest ustalenie istnienia przyczyn wznowienia oraz ewentualne rozstrzygnięcie sprawy co do istoty.
Organem właściwym do przeprowadzenia tego postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Jeżeli przyczyną wznowienia jest działalność organu, który wydał decyzję w ostatniej instancji, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznacza organ właściwy do przeprowadzenia postępowania. Jeżeli w ostatniej instancji decyzję wydał minister lub samorządowe kolegium odwoławcze, to ten organ jest właściwy do przeprowadzenia postępowania.
|
Przykład: Jeżeli Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję o utrzymaniu decyzji wojewody o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, i zostanie złożony wniosek o wznowienie postępowania w tej sprawie, to organem właściwym do wydania postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania oraz do przeprowadzenia samego postępowania, będzie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców jako organ, który jest ministrem w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. |
Jeżeli przyczyny wznowienia dotyczą fałszywości dowodów lub wydania decyzji w wyniku przestępstwa, to w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić ostatecznej decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat.
W pozostałych przypadkach przyczyn wznowienia nie jest możliwe uchylenie decyzji, jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat. Ponadto, nie uchyla się w wyniku wznowienia postępowania decyzji, jeżeli mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
W wyniku przeprowadzenia postępowania wszczętego na skutek postanowienia o wznowieniu postępowania właściwy organ może wydać następujące rozstrzygnięcia:
- decyzja o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej – w przypadku stwierdzenia braku istnienia jakiejkolwiek przyczyn wznowienia;
- decyzja o uchyleniu decyzji ostatecznej i rozstrzygająca sprawę co do istoty – w przypadku stwierdzenia istnienia przyczyny wznowienia;
- decyzja stwierdzająca wydanie decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa – w przypadku stwierdzenia istnienia przyczyny wznowienia z jednoczesnym stwierdzeniem upływu okresu 10-letniego albo 5-letniego uniemożliwiającego uchylenie decyzji ostatecznej albo z jednoczesnym stwierdzeniem, że zapadłaby decyzja odpowiadająca w swej istocie dotychczasowej decyzji ostatecznej.
W tym ostatnim przypadku decyzja ostateczna nie jest uchylana. Stwierdzane jest wyłącznie to, że jest wadliwa.
W przypadku, w którym wznowieniu podlega postępowanie zakończone ostatecznym postanowieniem, w postępowaniu wszczętym na skutek wydania postanowienia o wznowieniu postępowania zamiast decyzji wydaje się postanowienie.
Wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej
W toku postępowania wszczętego postanowieniem o wznowieniu postępowania możliwe jest wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej. Przesłanką do wydania postanowienia w takiej sprawie jest to, że zachodzi prawdopodobieństwo uchylenia tej decyzji w wyniku wznowienia postępowania.
Postanowienie w tej sprawie jest zaskarżalne zażaleniem, chyba że zostało wydane przez ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego lub samorządowe kolegium odwoławcze.