Szczegółowe objaśnienie
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji
- decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;
- decyzja została wydana bez podstawy prawnej;
- decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
- decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
- decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
- decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
- decyzja w razie wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
- decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Przesłanki te są takie same w przypadku stwierdzenia nieważności postanowienia oraz w przypadku zastosowania trybu stwierdzenia nieważności w odniesieniu do sprawy załatwionej milcząco.
Okres, w jakim decyzja podlega stwierdzeniu nieważności
Pomimo wystąpienia jednej z przesłanek stwierdzenia nieważności nie można wydać decyzji stwierdzającej jej nieważność, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat, a także gdy wywołała nieodwracalne skutki prawne.
W przypadku, gdy od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 30 lat, nie wszczyna się w ogóle postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
Organ właściwy
Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał decyzję.
Jeżeli jednak decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, organem właściwym do stwierdzenia nieważności tej decyzji jest ten właśnie organ.
|
Przykład: Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wojewody o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy jest Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, który jest w sprawie udzielenia tego zezwolenia organem wyższego stopnia w stosunku do wojewody. Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji komendanta oddziału Straży Granicznej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jest Komendant Główny Straży Granicznej, który jest w tej sprawie administracyjnej organem wyższego stopnia w stosunku do komendanta oddziału Straży Granicznej. Jednocześnie jednak organem właściwym do stwierdzenia nieważności Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o utrzymaniu w mocy decyzji wojewody o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy jest sam Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, gdyż jest ministrem w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podobnie, organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej o utrzymaniu w mocy decyzji komendanta oddziału Straży Granicznej zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jest sam Komendant Główny Straży Granicznej, który – tak jak Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców – jest ministrem w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. |
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Przedmiotem tego postępowania jest jedynie ustalenie, czy decyzja jest obarczona jedną z wad, które odpowiadają przesłankom stwierdzenia nieważności. W tym postępowaniu, w przypadku stwierdzenia nieważności, nie rozstrzyga się ponownie co do istoty sprawy załatwionej wadliwą decyzją.
W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydaje się:
- decyzję o stwierdzeniu nieważności tej decyzji, albo
- decyzję o odmowie stwierdzenia jej nieważności albo
- decyzję stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa - w przypadku upływu okresu 10 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, jak również w przypadku, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
W tym ostatnim przypadku pomimo tego, iż decyzja jest obarczona określoną poważną wadą, pozostaje w obrocie prawnym.
Decyzje wydane w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności są wydawane jako decyzje nieostateczne. Przysługuje od nich odwołanie (jeżeli w stosunku do organu wydającego decyzję stwierdzającą nieważność decyzji istnieje organ wyższego stopnia) albo wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ.
W przypadku, gdy prowadzone jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, powyższe rozstrzygnięcia mają formę postanowienia.
Dopóki nie zostanie stwierdzona nieważność decyzji obarczonej jedną z wad, które odpowiadają przesłankom stwierdzenia nieważności, decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. Natomiast wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji ma skutki wsteczne, tj. od momentu, w którym unieważniona decyzja została wydana. Powoduje, że na nowo otwiera się postępowanie administracyjne, w którym została wydana decyzja, której nieważność została stwierdzona.
W toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji możliwe jest wstrzymanie jej wykonania. Przesłanką do wydania postanowienia w takiej sprawie jest to, że zachodzi prawdopodobieństwo, iż decyzja jest dotknięta jedną z wad odpowiadających przesłankom stwierdzenia nieważności decyzji. Postanowienie w tej sprawie jest zaskarżalne zażaleniem.